Blog

Willen jullie een snoepje?

“Willen jullie een snoepje?”: vraagt de cassière aan mijn kinderen. “Nee dank u wel, we hebben een suikervrije dag”: klinkt het in koor. Ze pakken de boodschappen, zwaaien nog gedag en weg zijn ze. Ik grinnik om de verbaasde blikken die ik zie. Ze moeten in de Driel nog een beetje wennen aan al die gekke democratische kinderen.

Democratisch opvoeden

Wij voeden onze kinderen democratisch op. Ze gaan naar een Democratische school voor natuurlijk leren in Driel, de Vallei. Het is een school waar kinderen eigenaar zijn over hun eigen leerloopbaan. De kinderen bepalen van hun 4e tot hun 14e wanneer ze wat willen leren, hoe ze dat willen leren en van wie. Hun ontwikkeling houden we bij, maar sturen of forceren we niet. We helpen ze leerwensen formuleren vanuit dingen die ze willen kunnen (koken, uitjes organiseren, hutten bouwen etc) en faciliteren dat.

De school is op functie (niet op leeftijd) ingericht: lokalen om te studeren, muziek te maken,te knutselen, te stoeien, theater te maken etc, een grote aula waar iedereen samenkomt. De aula is zeg maar de landingsplek, de huiskamer; een groot terras met stoelen, banken, kasten met spelletjes en boeken, een keuken en een groot bord met overzicht van welke workshops waar zijn en hoe laat.

De school wordt gerund door de leerkrachten en de kinderen samen. Gelijkwaardigheid en eigenaarschap vormen de basis van de omgang met elkaar en in de schoolvergadering worden alle beslissingen samen in dialoogvorm genomen. Wie mag er leerkracht worden, wie er budget nodig heeft, hoe de ruimtes worden gebruikt/ingericht, hoe ze met elkaar omgaan, etc.

En thuis dan?

Tja, al die zelfbeschikking en zelfredzaamheid moet natuurlijk thuis ook gefaciliteerd worden. Dus voeden Ralph en ik onze kinderen Auke en Famke democratisch op. We hebben een huisvergadering waar we in dialoogvorm alles samen beslissen en regels maken. De regels zijn de baas, niet papa of mama. Als de regels je niet bevallen, kan je ze via een motie veranderen of een uitzondering aanvragen. Een mooi voorbeeld is dus die suiker.

Suiker

We hebben anderhalf jaar geleden een regel gemaakt over suiker. “Mag ik…?” vragen horen niet thuis in een democratisch huishouden, maar ik heb ook zorgplicht als moeder. En dus moest er een regel komen over suiker.

Ik diende een motie in dat de kinderen zelf beslissen wat ze aan suiker eten, maar dat ze per dag niet meer dan 5 suikerklontjes namen. Ik had via de suikertest (http://www.standaard.be/suikertest) achterhaald dat 5 maximaal is voor kinderen (feitelijke kennis). De motie ging na veel vragen op proef consent* en met elkaar gingen we uitzoeken hoeveel suiker er overal in zat. Er kwam een lijst op de koelkast met hoeveel suiker er waar in zat. En in de weken erop groeide het bewustzijn dat heel veel producten suiker bevatten en hoe snel je aan die 5 suikerklontjes zit. De kinderen riepen al snel: “Ik neem geen appel, want dan kan ik straks geen ijsje meer”. Dat leek me niet wenselijk. Ook baalden zij ontzettend van de suikerlimiet op feestjes of in de vakantie. Na anderhalf jaar heeft de motie heel wat aanpassingen gehad. Nu is het 4 suikerklontjes en onbeperkt fruit ETEN (geen smoothie of vruchtendrank, die tellen gewoon mee bij die 4) en als een feestje maar 1 keer per jaar is (kerst, verjaardag) dan eten we de hele dag geen suiker tot we op het feest zijn en dan is het onbeperkt, maar daarna niets meer en de dag erna is suikervrij. En ja, dat laatste was ook hun eigen voorstel.

Omdat de regel bespreekbaar blijft (ze mogen hem iedere week weer op de agenda zetten) weten ze dat hij echt van hen is. Ze zeuren dus zelden over suiker en zijn heel serieus aan het zorgen dat ze er niet overheen gaan. Daar hoef ik nooit op te controleren. Ze vertellen me zelfs dat opa zegt dat ze bij het schaatsen extra suiker mogen (chocolademelk met een koekje en slagroom is direct de max) omdat ze er wel een klontje ‘afschaatsen’…

Suiker is voor mij zo’n mooi voorbeeld omdat zelfbeschikking begint bij bewustwording en verantwoordelijkheid kúnnen nemen. Juist dat wordt zo mooi zichtbaar hierbij. Ze zijn aan het rekenen, wegen en worden kritisch op hun boodschappen. Maar ik vind het ook altijd mooi om te zien hoeveel verbazing het oproept bij mensen om me heen om kinderen te zien die op dt vlak verantwoordelijkheid nemen, daar heb ik iedere keer weer lol om. Auke en Famke zien dat niet eens, vinden het heel normaal dat ze zelfbeschikking hebben. Ze weten niet beter.

En de regel werkt, voor zolang het duurt. Ik heb geen enkele illusie dat hij niet weer tot dialoog leidt, want we zijn in ontwikkeling. Elke regel heeft een houdbaarheidsdatum, het gaat uiteindelijk niet om de regel, maar over het proces dat tot zelfbeschikking leidt. Dat is ons doel.

*Consent is ‘ik heb geen overwegend bezwaar’. Het is geen veto of consensus. Degene die niet consent gaat, mag zijn overwegend bezwaar kenbaar maken en moet met een nieuw verbeterd voorstel komen. Bij ons komt het meestal neer op ‘wat heb je nodig om wel consent te gaan’ en dan zijn de kinderen heel oplossingsgericht en creatief. De voorstellen worden dan echt constructief verbeterd, daar kunnen wij volwassenen veel van leren.

designed by teslathemes