Blog

21st century skills: jezelf leren kennen

De rekenles begint. De kinderen van groep 3 komen binnen. Kletsend, wat onstuimig dus met het nodige lawaai. Els is één van die kinderen. Ze is lief en erg behulpzaam, ook voor de juf. Zij zoekt haar plek in de klas, legt haar spulletjes neer en gaat vervolgens beginnen met het uitdelen van de rekenboekjes. Ze zorgt dat iedereen een ‘zelfstandig werken’ blokje krijgt. Ze houdt in de gaten dat iedereen krijgt wat hij nodig heeft. Ze vraagt zelfs de juf of ze nog iets voor haar kan doen. Dit doet ze iedere dag. Zonder te vragen. Het is niet haar taak. Ze neemt die taak.

Dan begint de les. Ook voor Els. Maar Els heeft moeite zich te concentreren. Ze is snel afgeleid en haar rekenwerk vindt ze moeilijk. Dat is terug te zien in haar resultaten. Ze heeft haar rekentijd hard nodig. Concentreren op deze toegewezen taak kost haar de nodige moeite. Ook deze les lukt het Els niet aan het werk te gaan. Na een aantal bemoedigende woorden van de juf om haar rekenwerk te maken staat ze wederom op van haar stoel om iets te komen vragen. Nu begint het ook de irritatie van de juf te raken. Irritatie vanuit onmacht. De juf heeft als doel dat Els leert rekenen. En goed leert rekenen. Op deze manier raakt ze alleen nog maar verder achter.

Wanneer de juf wat verstrooid opkijkt en zoekend rondkijkt, staat Els naast haar met een pen: ‘heeft u een pen nodig juf?!’ De juf had inderdaad een pen nodig, maar voelt de irritatie in zich opwellen. Ze laat het niet merken, tenslotte is het wel heel behulpzaam van Els. ‘Dank je wel Els, maar ga je nu wel weer aan je werk?!’ Opgetogen dat ze kon helpen, keert Els terug naar haar rekenwerk. De juf kijkt haar na en peinst over waarom ze de irritatie voelde. Els loopt enorm achter met rekenen, ze kan eigenlijk niet meekomen met de rest en dat vraagt veel van haar aandacht. Ze is geïrriteerd omdat de achterstand van Els de klas ophoudt en ze nu weer met andere dingen bezig is terwijl ze haar tijd en aandacht hard nodig heeft voor de rekenopgaven.

De juf weet echter ook dat Els met pijn in haar buik naar school gaat omdat ze zich bewust is van het rekenprobleem en de irritatie verdwijnt, liefdevol kijkt ze naar het meisje dat nu geconcentreerd naar haar werk kijkt. De juf keert terug naar haar nakijkwerk.

Even later staat Els weer aan haar bureau: “Juf? Joachim snapt het niet, mag ik hem helpen?” Verbaasd reageert de juf op haar vraag met een ‘ja toe maar, dat kan je vast wel’. Ze kijkt toe hoe Els Joachim de som uitlegt; hoe hij op 2 manieren kan optellen naar 10€… De juf zakt achterover in haar stoel… Het talent van Els staat ineens zo helder te stralen voor haar neus. Els wil helpen, is behulpzaam, voelt aan wat een ander nodig heeft en wordt er blij van als ze kan helpen. Sterker nog, ze legt nu iets uit aan een ander wat de juf niet had gedacht dat ze zelf zou kunnen.

Blijkbaar komt ze via haar talent om anderen te helpen, zelf op een hoger niveau. De juf glimlacht en bedenkt zich: ‘Ik zie je Els, ik zie jouw talent en het straalt, het is mooi en je mag het koesteren. Hier ligt groei van eigenwaarde in verscholen die de buikpijn van moeilijk kunnen rekenen overstijgt. Dit is de plantjes besproeien in plaats van het onkruid. Hier ligt een mogelijkheid om Els positief te raken, haar vanuit haar kracht te laten leren en zich te ontwikkelen.’ De juf voelt zich van binnen gloeien.

Tijdens de eerste sessie van onze expeditie bespreken we met elkaar wat het betekent om eigenaar te zijn van je eigen leerloopbaan en wat 21e eeuw vaardigheden zijn. We verkennen met elkaar hoe het met onze eigen vaardigheden staat.

Het wordt een mooie dialoog over de noodzaak om 21e eeuw vaardighedenvoor te leven, meer dan ze te onderwijzen.

Het team zit op 1 lijn dat ze de shift willen maken van kennisfabriek naar een school waar een kind de vaardigheden ontwikkelt om te kunnen leren op zijn eigen niveau en op zijn eigen manier. Zodat het kind zijn leven lang eigenaar is van zijn eigen leerloopbaan. Dat het dan meer gaat om het zien van het kind, het zien van de talenten en dat terug te geven aan de ouders en aan het kind. We spraken erover dat je dan een kind in zijn kracht leert staan en zijn eigenwaarde groeit wanneer het zijn talenten kan zien en kan benutten. En dat ze van toegevoegde waarde zijn voor het team. Het team deelt dit soort prachtige momenten met elkaar.

Een van de reacties op het verhaal van Els komt van een zeer ervaren collega. Ze vertelt dat zij al jaren kinderen met buikpijn vaak ontziet, de stress eraf haalt door ze een tijd, soms bijna een schooljaar niet te laten rekenen, maar ze helpt focussen op wat ze wel kunnen en leuk vinden (meestal hetzelfde). Ze geeft aan dat de kinderen er enorm van opknappen en zich op andere fronten wel weer verder kunnen ontwikkelen. Wanneer je de druk op blijft voeren, ontwikkelen ze zich nergens meer op.

De ervaren collega geeft aan dat ze dan wel wat uit te leggen heeft aan de collega aan wie ze de kinderen overdraagt aan het eind van het jaar, maar dat veelal blijkt dat vanuit die ontspannen toestand kinderen wel weer bijtrekken en op hun eigen niveau uitkomen. Het is mooi hoe iedereen blij wordt van het gesprek, de liefde voor hun vak groeit en zelfs ik krijg de neiging om leerkracht te worden.

We bespreken nog dat ze voor dit soort momenten in het vak zitten, maar het te weinig voor elkaar krijgen om zulke impact te hebben. Klein is het nieuwe Groots, dat ging hier mooi op. Er worden nog meer mooie inzichten en ideeën met elkaar gedeeld, maar ook de frustratie over het huidige onderwijssysteem en de spagaat van leerkrachten en leerlingen.

Je kunt en je hoeft niet ieder kind in je klas zo te zien, zo te raken. Dan ligt je lat te hoog. We zijn met velen die het leven van een kind positief kunnen beïnvloeden. Als ik aan mijn jeugd terugdenk, zijn het ook niet 8 meesters of juffen die me écht geraakt hebben, maar iedereen heeft wel iemand die hem of haar heeft beïnvloed om een richting in te slaan of keuzes te maken. Het zou mooi zijn als het de ambitie is van de leerkracht om het kind te zien en vanuit daar kan je het positief beïnvloeden als het moment zich voordoet. Daarom is het zo van belang dat leerkrachten de tijd nemen om kinderen te observeren, met elkaar te reflecteren en zo het kind écht zien. Daar zou wat mij betreft het primair onderwijs meer over mogen gaan. Het kind laten zijn en observeren en zo bewust te maken van zijn eigen instrument. Te verkennen waar zijn talenten, interesses en passie ligt.

Lees ook Leraar wordt weer leerling

designed by teslathemes