Blog

100% Groeikracht

De manier waarop we groei in bedrijven definiëren is in veel gevallen heel eng geworden: meer FTE en meer omzet. Meer, meer, meer…  Maar wat is die economische definitie van groei nog waard? Is het niet eens tijd om het begrip groei te herdefiniëren?   Anke Wiersma, Syntens- innovatieadviseur en mede-oprichter MKB Krachtcentrale. Ze schreef het boek De mens centraal in de nieuwe economie en is een veelgevraagd spreker op ondernemersbijeenkomsten. In 2014 komt haar nieuwe boek uit dat ze met Caroline Rijnbeek schrijft: 100% Groeikracht, het nieuwe ondernemen.   Expansie is geen echte groei Jarenlang hebben we meer genomen dan we nodig hadden omwille van expansie met als gevolg de economische crisis. Ergens zijn we de balans tussen welvaart en welzijn volledig kwijt geraakt en gaat groeien altijd ten koste van iets anders. Het heeft geresulteerd in uitbuiting en vervuiling van natuurlijke resources, inclusief mensen. Mijn conclusie: expansie is geen echte groei!   Daarnaast zijn we de bankendefinitie van groei als een dogma gaan zien. Die gaat uit van de veronderstelling dat we economisch moeten groeien om te overleven. Ik pleit ook voor groei, maar deze definitie is wat mij betreft veel te eng. Sterker nog, in de nieuwe werkelijkheid werkt dit averechts, want enkel economisch groeien is rationeel groeien en haalt alle energie eruit bij mensen.   Tijd voor een herdefiniëring van groei die teruggaat naar de kern van onze economie: het aanpakken van uitdagingen waarbij er waarde wordt toegevoegd op verschillende dimensies: economisch, sociaal, maatschappelijk en ecologisch. Groei is dan een natuurlijk proces, een manier om te (over)leven in een steeds sneller veranderende omgeving.   Geen geschreeuw uit een ivoren toren. De werkvloer runt de tent bij aannemersbedrijf Kesselaar & Zn. B.V. en de menselijke maat is terug in de bouw. Gelijkheid, verantwoordelijkheid, werkplezier en betrokkenheid. Zij geloven in de kracht van samenwerken en doen het ook daadwerkelijk De traditionele manier van werken in de bouwsector past niet bij aannemersbedrijf Kesselaar. Zeggen wat er gedaan moet worden van bovenaf en dan niet naar elkaar luisteren, resulteert in het maken van dezelfde fouten. Al jaren. Overal in de bouw. Bij Kesselaar doen ze dat anders. Daar staat communicatie en werkplezier centraal. De mensen die er verstand van hebben, denken na over hoe ze het willen doen en dat overleggen ze met elkaar. Ze denken in toegevoegde waarde. In een krimpende sector kent Kesselaar 40% omzetgroei waarbij voorop staat dat er niemand te weinig krijgt. Dit bedrijf werd door de MKB Krachtcentrale, een initiatief van Syntens,  in 2012 geëerd met de titel ‘Slimste bedrijf van Nederland’. Ze bewijzen dat ketensamenwerking kan werken als alle ketenpartners het resultaat voor ogen houden en elkaar het beste van zichzelf gunnen.   Watskeburt We staan aan de vooravond van een nieuw tijdperk. Achter ons ligt het informatietijdperk met de productie- en kenniseconomie. Een mooie uitvinding van dat tijdperk is management. Management is de manier waarop we mensen mobiliseren en hoe we werk organiseren om toegevoegde waarde te produceren. Het heeft ons in staat gesteld om op efficiënte wijze productie op te schalen en onze welvaart te voeden. Onze maatschappij, organisaties en onderwijs zijn hierop ingericht en perfect afgestemd. We naderen het einde van dit tijdperk, kennis is steeds meer kosteloos voor handen en productie kan elders goedkoper, sneller en vaak ook beter. Belasting van het milieu, bureaucratie, verzuim en verloop kosten ons meer dan miljarden. Het gaat ten koste van welzijn en inmiddels ook van welvaart. Het is tijd om management te innoveren om te groeien.   Lable uit Leeuwarden is tevens uitgeroepen tot ‘Slimste bedrijf van Nederland in 2012’. Sociale innovatie kent immers enkel winnaars en dus werden er in 2012 12 Slimme bedrijven geëerd om hun manier van ondernemen. Lable is een club jonge mensen die in 2007 hun krachten gebundeld heeft en hun talent inzetten op maatschappelijk relevante vraagstukken. Het werk is er volop en het bedrijf is dan ook een snelle groeier, maar ze nemen niet alles aan. Bij iedere opdracht kijken ze naar drie zaken: 1. heeft het maatschappelijke relevantie? 2. Morgen we het probleem bij de bron aanpakken? 3. Is er ruimte om ons werkelijk te verdiepen in de gebruiker van de oplossing? Alleen bij drie keer ‘Ja’ zetten zij hun talenten in om de wereld van hun klanten plezieriger en eenvoudiger te maken. Lable hanteert naar voorbeeld van de Inuit-indianen een organisatie met situationeel leiderschap, er is kort gezegd geen hiërarchie. Besluiten worden op basis van consent (geen zwaarwegende bezwaren) genomen. Het eigendom van Lable is verdeeld onder het personeel zodat er eigenaarschap getoond kan worden door iedereen. De mentaliteit is om niet meer te pakken dat je nodig hebt, zodat ze met elkaar kunnen groeien als collectief.   Nieuwe definitie Voor ons ligt het transformatietijdperk met een innovatie-economie. Hierin werkt het management, zoals we dat nu kennen, niet meer. Het weerhoudt zelfs ideeën, mensen en bedrijven om te groeien. Het enige constante aan het transformatietijdperk is verandering. In de nieuwe economie zijn aanpassingsvermogen en vernieuwingstalent twee cruciale ingrediënten om te kunnen profiteren van het steeds sneller veranderende internationale speelveld (bron:BCG Rapport, NL 2030). Het vraagt om mensen die het beste van zichzelf willen en kunnen geven met focus op de missie. De fundamentele veranderingen die hiervoor nodig zijn in de manier waarop we organiseren, onderwijs inrichten, zorg verlenen en maatschappelijke uitdagingen aanpakken, zullen niet eenvoudig zijn en weerstand oproepen. Niet aanpassen is echter geen optie. De welvaart stagneert en het welzijn daalt.   Groeikracht is een gezonde balans vinden tussen welzijn en welvaart in een economie die werkelijke waarde toevoegt. Groeikracht is de optelsom van vakmanschap (ik werk aan mijn talent met mijn talent), eigenaarschap (ik werk aan de missie van het bedrijf en krijg daar ruimte voor) en rentmeesterschap (for the good of all, to support all, for the next seven generations).   Chaorde De weerstand die een herdefiniëring van groei oproept en de daarbij behorende radicale verandering, komt veelal voort uit een behoefte aan orde en vrede. Er is geen eenduidig model te noemen dat de komende jaren feilloos zal werken. Toch is het antwoord op de crisis wel eenvoudig. Het is alleen niet zo makkelijk uit te voeren. Het is simpelweg terug naar de kern van groei en organiseren.   Organisaties krijgen Groeikracht door:   1. Een helder, gezamenlijk tijdloos doel formuleren Een helder en gezamenlijk doel wil zeggen dat iedereen die voor het bedrijf werkt, het doel kent en voor dit doel wil gaan. Tijdloos omdat het helpt als het groter is dan kwartaalcijfers en de werkelijke ambitie van mensen weerspiegelt. Het is richtinggevend voor alles dat u doet. Als u weet waar u met elkaar voor wilt gaan, worden problemen oplosbaar en mensen oplossingsgericht.  De missie is in dit soort bedrijven de baas. Medewerkers tonen eigenaarschap doordat ze hun verantwoordelijkheid richting de missie willen en kunnen nemen. Een goed voorbeeld hiervan is het bedrijf Morning Star.   Iedere werknemer van Morning Start heeft een eigen CLOU (Colleague Letter of Understanding). Het is een mission statement waarin diegene beschrijft wat zijn of haar toegevoegde waarde richting de missie is. De CLOU heeft een aantal onderdelen:
  • Je eigen persoonlijke missie gerelateerd aan missie van het bedrijf
  • De belofte aan je collega’s over je resultaat
  • De verwachting richting de organisatie om maximale toegevoegde waarde te kunnen leveren
  • De activiteiten die je onderneemt  en de uren die je besteedt
  Een expliciet cultuurelement in het bedrijf is dat iedereen zich overal mee mag bemoeien als iemand vintd dat het niet goed gaat, ook als dat duidelijk buiten je eigen CLOU valt. De meest dodelijke opmerking is: “ik heb het zien aankomen” als je er vervolgens niets aan gedaan hebt. (Bron Marketing Facts, blog Marco Derksen)   2. Een goede infrastructuur bouwen Groeikracht vinden we in bedrijven waar met hoofd en hart geregeerd wordt. De infrastructuur moet de samenwerking faciliteren en de vakmensen ondersteunen in hun werk. Niet meer dan dat, maar ook zeker niet minder. Belangrijk is dat het model het aanpassingsvermogen niet ondermijnt en het vernieuwingstalent van medewerkers vanuit hun vakmanschap stimuleert en faciliteert.   De meeste bedrijven werken volgens het managementmodel van de vorige eeuw, maar er zijn al bedrijven die zich daarin vernieuwen en andere modellen uitproberen. De MKB Krachtcentrale roept jaarlijks de titel ‘Het slimste bedrijf van Nederland’ uit. Deze wordt gewonnen door bedrijven die stimuleren dat mensen het beste van zichzelf geven en dat optimaal faciliteren.   We zien dan veel Nieuw-Europees organiseren dat haar oorsprong in het Rijnlandse model vindt. Niet compleet iets nieuws, maar terug naar vakmanschap, vertrouwen en verbinding met de geleerde lessen van de afgelopen jaren. Maar ook democratisch organiseren zoals Finext en Lable dat doen, is een prima optie. We gaan geen model voorkauwen, maar we raden ondernemers wel aan opnieuw te kiezen. Om andere organisatiemodellen te overwegen waarin eigenaarschap, vakmanschap en rentmeesterschap vruchtbare grond vinden.   De overname van Jansen Venneboer door Lucine Perizonius heeft het bedrijf geen windeieren gelegd, het aantal medewerkers is in 6 jaar tijd verdubbeld. Het vroeg echter veel van het aanpassingsvermogen van de medewerkers. Zij kregen voorheen verteld wat ze wanneer en op welke manier moesten doen. Met de komst van de nieuwe eigenaar werd hun vakmanschap centraal gesteld en werd er een enorm beroep gedaan op hun probleemoplossend vermogen en vernieuwingstalent. Uitgangspunt van hun structuur die kenmerken vertoont van de celstructuur van Eckhart Winzen,  is dat de werkvloer beslist. Vanuit vakmanschap nemen ze zelf de dagelijkse beslissingen. Jansen Venneboer won naast de titel Slimste bedrijf van Nederland 2012 ook Ondernemer van het jaar 2011.   3. Elkaar het beste van jezelf te gunnen De vakman die het beste van zichzelf mag geven en zich committeert aan het collectieve doel is geen radartje in een machine. Blije mensen die zich vertrouwd voelen, zijn creatieve mensen. Creativiteit en vernieuwingstalent gaan hand in hand.   Wanneer iedereen doet waar hij of zij goed in is, telt dat op naar een vruchtbare samenwerking en naar groei van het collectief. Medewerkers moeten geen  dingen doen die ze niet willen doen. Daar is een ander dan (op de lange termijn) effectiever in. Zo simpel is het… Maar toegeven waar u niet goed in bent, vraagt om kwetsbaarheid van een ieder en vertrouwen in elkaar.  Daar in hebben we nog flinke stappen te maken en die hebben niets met rationaliteit en alles met liefde voor het vak en aandacht voor elkaar te maken.   Degene die zichzelf bloot durft te geven en enkel doet waarin hij beter is dan een ander, snapt de kracht van kwetsbaarheid.  Kwetsbaarheid is de geboorteplek van innovatie, verandering en creativiteit. De kracht van innovatief vakmanschap.   Alle dieren zijn bang voor de kracht en snelheid van de leeuw. Leeuwen vechten met elkaar en anderen om hun prooi niet te hoeven delen, soms zelfs tot de dood erop volgt. Het jagen en doden is zo’n ingesleten patroon dat de leeuw zelfs doodt wanneer hij geen honger meer heeft. Leeuwen vechten met elkaar om de baas te worden, om macht en persoonlijk gewin. Overleven in een groep leeuwen is een kwestie van agressie en knokken voor wat voor jou is. Al eeuwen kiezen leiders –van koningen tot topmanagers- de leeuw als hun symbool om de macht en de kracht van deze koning van de jungle te eren en wellicht zich eraan te meten. We moeten ons afvragen of de leeuw nog wel een goede metafoor is voor de moderne organisatie.   De olifant is de grootste en sterkste inwoner van Afrika. Deze goedmoedige reus doet zijn uiterste best anderen niet te schaden. Hij is geen roofdier, maar hij is ook niet bang voor roofdieren. Het zijn gevoelige en intelligente dieren die als team werken. De hele kudde zorgt voor de jongeren en de zwakkeren en een ieder draagt bij aan het collectief door elkaar te ondersteunen.  

designed by teslathemes